5 manieren waarop je hersenen tijdens de overgang veranderen

5 manieren waarop je hersenen tijdens de overgang veranderen. 

Regelmatig zie je het nog wel in films en tv-shows. Er wordt wat besmuikt gedaan of ronduit gelachen over Die Vrouwen en Hun Overgang. Dat gepiep over dramatische opvliegers en nachtelijk zweten.

Maar de overgang van onze reproductieve jaren naar die van de middelbare leeftijd is voor veel vrouwen als behalve lachen. Het is een periode die gekenmerkt wordt door jojoën van hormonen, meestal oestrogeen.

Een groot aantal vrouwen ervaart de gevolgen hiervan als een serieus probleem voor de kwaliteit van leven. En het blijkt ook uit onderzoeken dat de periode van overgang blijvende sporen kan achterlaten op onze gezondheid.

controle verlies

Oestrogeen in je hersenen en de overgang

Al tientallen jaren is de mantra dat de enige echte symptomen van de menopauze opvliegers en vaginale droogheid zijn. Het zijn zeker de gemakkelijkste tekens om te herkennen! Maar we hebben oestrogeen receptoren in de hersenen en in het lichaam, dus als de oestrogeenspiegels veranderen, ervaren we de gevolgen overal.

En dat betekent ook en misschien wel vooral als het gaat om hoe we denken en voelen. Twee grote onderzoeken, waaronder één van de langste longitudinale onderzoeken ooit gehouden, hebben aangetoond dat er tijdens deze overgang veel gebeurt in de hersenen.

Welke verandering in de hersenen hoort bij de overgang?

“Vroeger was het moeilijk om dit uit te splitsen: hoeveel hiervan is te wijten aan de veroudering van de eierstokken en hoeveel is te wijten aan de veroudering van het hele lichaam?” Deze opmerking komt van Pauline Maki, PhD, hoogleraar psychiatrie en psychologie aan de Universiteit van Illinois in Chicago.

Zij stelt verder: “We hebben nu inzicht in wat er nog meer gebeurt tijdens de overgang dat niet kan worden verklaard door alleen maar ouder te worden.” Door dezelfde vrouwen voor, tijdens en na de menopauze te observeren, hebben wetenschappers een significante hersenverandering letterlijk zien gebeuren.

5 manieren waarop je hersenen tijdens de overgang veranderen

Dit is wat we nu weten dat er met de hersenen gebeurt tijdens de overgang. Het gaat hierbij om de periode van ongeveer twee jaar vóór tot twee jaar ná de laatste menstruatie.

  1. Geheugen neemt af

In het bijzonder ons geheugen voor woorden, zoals het herinneren van items op een boodschappenlijstje. Maar ook herkenbaar voor veel vrouwen is namen waar je niet meer op kunt komen. Je hebt film gezien en je wilt je vrienden vertellen hoe je onder de indruk was van die acteur… toe, hoe heet ie nou toch weer….

TIP!
Een simpele manier om je vergeetachtigheid aan te pakken is om je ogen te sluiten als je probeert je iets te herinneren. Je vermindert de cognitieve belasting van je hersenen door je ogen dicht te doen.

In 2013 werden de uitkomsten van een onderzoek gepresenteerd.  Meer dan 2.300 vrouwen werden gedurende 4 jaar gevolgd [Bron].

Toen deze vrouwen premenopauzaal waren, presteerden ze goed bij herhaalde tests van verwerkingssnelheid, verbaal geheugen en werkgeheugen. Toen hun oestrogeen tijdens de perimenopauze daalde, konden ze ineens niet zo goed meer leren. Als ze vóór hun laatste menstruatie oestrogeen hadden gebruikt, gingen hun scores omhoog. De scores stegen ook bij alle vrouwen na de menopauze.

Volgens Maki is het punt hier niet de afvlakking van oestrogeen tijdens de postmenopauze, maar zijn het de fluctuaties tijdens de perimenopauze die zorgen voor geheugenproblemen.

Opvliegers in de overgang, hot flash
  1. Opvliegers kunnen geheugendips veroorzaken

In een ander onderzoek [Bron] werden vrouwen voorzien van een draagbare monitor. Wat ze kregen is te vergelijken met een hartslagmeter die je ook wel bij hardlopers ziet. Doel van deze monitor was te meten hoeveel opvliegers de vrouwen daadwerkelijk hadden.

De uitkomsten waren opmerkelijk. De vrouwen onderschatten het aantal opvliegers dat ze in werkelijkheid hadden. Dit liep op tot een verschil van 40% tussen werkelijkheid en wat vrouwen rapporteerden.

Hier werd een directe relatie aangetoond tussen opvliegers en geheugenprestaties: 

hoe meer opvliegers een vrouw heeft, hoe slechter het geheugen.

Als de opvliegers stoppen, komt het geheugen terug. Hoe dit kan, is niet helemaal duidelijk. Het kan zijn dat je hersenen zo bezig zijn met de chaos die in je lichaam heerst tijdens een opvlieger. Het kan ook zijn dat als de situatie in je lichaam zich weer heeft gestabiliseerd, je hersenen zijn eigen oestrogeen gaat produceren. Dit zou er voor zorgen dat uiteindelijk de opvliegers stoppen.

Hersenen blijken veel flexibeler dan gedacht; ze kunnen zich prima aanpassen en compenseren wat je bent kwijt geraakt.

  1. De structuur van je hersenen verandert

Dit klinkt misschien verontrustend, maar het is een normale gang van zaken bij het ouder worden. Het zijn kleine veranderingen in de witte stof in onze hersenen. In de studie van vrouwen die monitoren droegen, vertoonden vrouwen met meer opvliegers meer veranderingen dan vrouwen die minder opvliegers hadden. Deze veranderingen beïnvloeden ook ons denken (lees ook Je brein in de overgang).

Hersenen
  1. Hormoonvervanging kan de cognitieve functie misschien behouden

Een hypothese is dat een behandeling met oestrogeen een oplossing zou kunnen zijn om de cognitieve functie te behouden. 

Er zijn alleen veel meer risicofactoren die het brein beïnvloeden en waar hormoontherapie weinig tot geen oplossing zal bieden. Denk bijvoorbeeld aan chronische ziekten zoals diabetes en hartaandoeningen. Uit een onderzoek gepubliceerd in het tijdschrift Neurology blijkt dat vrouwen die diabetes ontwikkelen, roken, overgewicht hebben of een vroege hartziekte hebben 50% meer kans hebben op vroeg beginnende dementie. 

Momenteel lopen er nog onderzoeken om te zien of de behandeling van perimenopauze vrouwen met orale anticonceptiva opvliegers zal verminderen en cognitieve achteruitgang zal minimaliseren. Er is wel al onderzoek gedaan, maar de vrouwen die hieraan meewerkten, waren vrijwel allemaal postmenopauzaal. De doelgroep waar het om zou moeten gaan, zijn vrouwen die midden in de overgang zitten.

  1. Veranderingen in de hersenen beïnvloeden eigenlijk alles

Van de overgang is bekend dat het stemmingswisselingen, driftbuien en depressie veroorzaakt. Sommige vrouwen zeggen dat ze het gevoel hebben dat ze gek worden. Vrouwen voelen zich niet meer zichzelf. 

Er zijn vrouwen die een hekel aan zichzelf ontwikkelen omdat ze de persoon die ze aan het worden zijn niet herkennen en niet aardig vinden. Het fluctuerende niveau van oestrogeen heeft direct invloed op het functioneren van de hersenen. De afgifte van serotonine, maar ook de cognitieve functie, insulinemetabolisme en cholesterolniveaus ondervinden allemaal gevolgen van de schommelende oestrogeen. 

Maar het gaat nog verder. Oestrogeen heeft invloed op je slaap, op nachtelijke zweten en vaginale droogheid. Dit zorgt voor de korte lontjes en de prikkelbaarheid die door de omgeving soms wordt bestempeld als overdreven reageren, intolerant zijn voor zelfs kleine fouten van anderen of te veel stress over de prestaties op het werk.

Vriendinnen

5 manieren waarop je hersenen tijdens de overgang veranderen

De vrouwen die er onder lijden voelen zich soms overweldigd door sociale situaties met veel mensen, zoals bijvoorbeeld winkelen rondom de feestdagen. Vroeger was het “leuk en gezellig”, maar nu is het een regelrechte bezoeking. 

Waar je vroeger van kon genieten, levert nu alleen maar stress op. Een slechte nachtrust zorgt er vervolgens voor dat je geen zin meer hebt om te sporten of je te verdiepen in het bereiden van gezonde maaltijden. Laat maar…. In het ergste geval kan deze situatie tot een serieuze en ernstige depressie leiden. 

Sommige vrouwen “vluchten” in alcohol of drugs. Uiteindelijk maakt dit de problemen alleen maar groter. 

Het is daarom van het grootste belang dat je je als vrouw in de overgang realiseert waar je klachten vandaan komen en dat deze psychologische symptomen volkomen normaal zijn. Je wordt niet gek en het is ook niet het begin van een ernstige hersenziekte als Alzheimer. 

Het is sowieso uiterst zeldzaam om de ziekte van Alzheimer te krijgen als je in je 40er of 50er jaren bent.

Leer begrijpen wat er met je gebeurt

Er zijn nog veel meer mogelijkheden naast deze 5 manieren waarop je hersenen tijdens de overgang veranderen. Van groot belang is begrip, want begrip van wat er met je gebeurt kan essentieel zijn.

Daarmee bedoel ik begrip van je omgeving, maar ook zeker begrip van jezelf. Weet wat er met je gebeurt en waar het vandaan komt. Doe het niet af als “iets dat je nu eenmaal moet doorstaan”. Huwelijken lopen hierop stuk. Vrouwen zijn ontslagen omdat ze niet herkenden en dus ook niet konden uitleggen wat er met hun aan de hand was.

Wil je meer weten over wat je allemaal zelf kunt doen om je hersenen gezond te houden en ernstige ziektes als Alzheimer, dementie en Parkinson te voorkomen? 

Kijk op Gezonde Hersenen

5 manieren waarop je hersenen tijdens de overgang veranderen; wat kun je doen

Er zijn grofweg drie dingen die je kunt doen om de ravage die de overgang kan aanrichten kunt beperken:

  • Copingsvaardigheden
    Leer hoe je om kunt gaan met de overgang en wat er allemaal gebeurt. Dit is speciaal bedoeld voor momenten dat je het even niet meer ziet zitten.
  • Breng veranderingen in je levensstijl aan om de symptomen en gevolgen van de overgang te beperken. Dit is gericht op de langere termijn en op je leven ná de overgang, want je leven gaat echt verder.
  • Medicijnen
    Ja, deze kunnen vervelende bijwerkingen hebben en het kan een keuze worden tussen twee kwaden, maar wéét dat je een keuze hebt. Zoek een arts met verstand van zaken en laat je goed voorlichten en begeleiden.

Oefening

Op het moment dat je het allemaal even niet ziet zitten, is een eenvoudige en snel toe te passen oefening.

  • Doe je ogen dicht en haal in drie seconden diep adem.
  • Houd je adem vast en open je ogen en kijk letterlijk naar de situatie die je van streek maakt.
  • Adem rustig uit en kijk letterlijk weg van de situatie.
  • Denk nu aan 3 dingen waar je intens dankbaar voor bent; dat hoeven geen grote dingen te zijn. Het is wel essentieel dat je er oprecht dankbaar voor bent. Misschien heb je kinderen of kleinkinderen waar je dankbaar voor bent. Misschien heb je een huis in een prachtige omgeving of heb je een vriend(in) waar je intens blij mee bent. Zoek drie dingen die dicht bij je liggen en die voor jou van belang zijn.

Doel en nut van de oefening

Deze oefening helpt je het gevoel dat je “hier nu weg moet” te vertragen. Dit is namelijk een gevoel waardoor je slecht zou kunnen reageren en dingen zou kunnen zeggen die je normaal niet zou zeggen.

Goed voor jezelf zorgen en je eigen begrip voor je situatie zijn cruciaal voor de dagelijkse geestelijke gezondheid en het omgaan met de overgang.

Veranderingen in een gezonde levensstijl helpt je niet alleen om beter om te gaan met de overgang, maar kunnen de symptomen letterlijk verminderen.

Wat heb je nodig? De zes essentiële zaken:

  1. Goede en voldoende nachtrust,
  2. Voldoende vocht (bij voorkeur water),
  3. Lichaamsbeweging; wandelen, krachttraining en stretching
  4. Voeding; voldoende vezels, eiwitten, vetten, vitamines waaronder vitamine D en calcium
  5. Momenten van dankbaarheid en tevredenheid
  6. Mentale weerbaarheid en gezondheid

Ontdek de onvoorstelbare kracht van Dankbaarheid. Vind rust in je hoofd en vrede in je hart dankzij deze ondergewaardeerde energie die ook jij in je hebt.  

Voldoende beweging het belangrijkst

Zeker voldoende beweging kan snel resultaat bieden als je de gevolgen en symptomen van de overgang wilt verlichten. Door beweging is je lichaam meer getraind om om te gaan met schommelingen in je lichaamstemperatuur, dus kan het ook beter omgaan met opvliegers [Bron]. Daarnaast zorgt beweging ervoor dat je stress niveau omlaag gaat waardoor je je gewoon over het geheel beter voelt.

Wanneer naar een arts?

Word je zo beperkt in je dagelijkse functioneren dat je eigenlijk niets meer kunt, ga dan naar een vrouwen arts.

Misschien voel je weerstand tegen medicijnen en ja, daar kunnen hele vervelende bijwerkingen aan zitten, maar wat is je alternatief? De situatie laten zoals het is?

Bespreek je situatie en je twijfel met een deskundige arts. Er is soms meer mogelijk dan je in eerste instantie denkt en re zijn verschillende medicijnen, hormonale en niet-hormonale, die je kunnen helpen je overgangsklachten onder controle te krijgen.

Lees ook Is mijn vergeetachtigheid normaal of niet?

Plaats een reactie